Of je nu in de studio zit, op het podium staat of gewoon op de zetel speelt: de akoestische gitaar is hét begeleidingsinstrument bij uitstek. Ontelbare songs klinken groter dankzij haar kenmerkende, volle sound. In tegenstelling tot de elektrische gitaar is de folk-/westerngitaar (steel-string) dé klassieker voor singer-songwriters en countrymuzikanten.
De moderne westerngitaar gaat terug op Christian Friedrich Martin (1796–1873), die in 1833 van Duitsland naar de VS emigreerde en met zijn bouwinnovaties de akoestische gitaar mee vorm gaf. Als pionier verving hij darmsnaren door staalsnaren, wat zorgde voor die briljante, draagkrachtige klank. Vanaf 1916 bracht Martin Guitars bovendien de populaire Dreadnought-vorm op de markt — snel uitgegroeid tot de favoriete kastvorm en vandaag nog steeds bij talloze merken te vinden. Met haar uitgesproken, volumineuze toon werd de folk-/westerngitaar hét folkinstrument — ideaal voor lange avonden aan het kampvuur.
Voor een ongetraind oog lijken ze op elkaar, maar er zijn wezenlijke kenmerken die beide types duidelijk onderscheiden.
Westerngitaren hebben altijd staalsnaren, terwijl klassieke gitaren nylon snaren gebruiken. Omdat staalsnaren in standaardstemming een veel hogere trekkracht geven, hebben westerngitaren een stabiliserende halspen (truss rod). Een klassieke gitaar mag niet met staal besnaard worden — anders kunnen hals en brug beschadigen. De snaartypes klinken ook anders: staal geeft een heldere, sprankelende toon voor krachtig strummen en flatpicking; de klassieke gitaar klinkt zachter en warmer, ideaal voor fijn fingerpicking en traditionele technieken.
Ook de toets is aangepast aan de speelstijl. De meeste westerngitaren hebben een kam- (nut)breedte van 40–45 mm en zijn dus slanker dan klassieke modellen. De toetsradius verschilt eveneens: westerngitaren hebben een licht gebogen toets, klassieke gitaren een vlak exemplaar. Omdat staalsnaren meer vingerkracht vragen, gaan barrégrepen dankzij die kromming net iets vlotter op een westerngitaar. Let op de radius bij het kiezen van een capo — die bestaat in gebogen en rechte uitvoering.
Uiterlijk verschillen, naast kastvormen, ook de kopplaten: bij westerngitaren doorgaans gesloten, bij klassieke gitaren vaak opengewerkt. Daarnaast hebben westerngitaren meestal inlays op de toets: positietekens die tegelijk decoratief zijn.
Dreadnought
De volumineuze Dreadnought-westerngitaar is razend populair omwille van haar indrukwekkende geluidsvolume. De naam verwees oorspronkelijk naar een type slagschip en slaat hier op de licht wigvormige body met smallere bovenpartij en minder uitgesproken schouders. Resultaat: een volle klank met krachtige bassen.
000/OM
000/OM-gitaren sluiten qua maat aan bij de klassieke gitaar. Ze hebben minder kastvolume, maar spelen uitermate comfortabel — ook voor spelers met een kleiner postuur. Eric Clapton zweert bij 000-modellen en gebruikt zijn Martin 000 voor meesterlijk fingerpickingwerk.
Grand Auditorium
Een Grand Auditorium lijkt qua taille op de Grand Concert, maar heeft een bredere en diepere kast. Ze levert een zeer gebalanceerde klank en is daardoor een podiumfavoriet.
Jumbo
Tot de grootste en meest projecterende vormen behoren Jumbo-gitaren, herkenbaar aan de brede onderkast en smalle taille. Jumbo steel-strings leveren een volle sound met uitgesproken bass.
Parlor
Parlor-gitaren, die in de 19de eeuw zeer geliefd waren, herken je aan hun compacte, smalle kast met duidelijke taille. Ze zijn relatief klein, klinken helder en boventoonrijk en worden graag gebruikt door folkzangers zoals Joan Baez.
Mini
Een bijzonder handzame variant is de mini-gitaar: ideaal voor kleinere spelers én als reisgenoot. De wendbare kast en korte mensuur maken haar supercompact, makkelijk te vervoeren en ruimtebesparend op te bergen.
Alle kastvormen bestaan met en zonder cutaway — een uitsparing aan de onderzijkant die de toegang tot de hoge posities vergemakkelijkt. Omdat er een klein deel uit de klankkast wordt gehaald, kan de akoestische resonantie t.o.v. een body zonder cutaway lichtjes afnemen.
Naast de kastvorm heeft vooral de houtkeuze een grote invloed op het karakter van een akoestische gitaar. Voor de top van hoogwaardige westerngitaren gebruikt men vaak op kwartier gezaagd sparrenhout met fijne, regelmatige jaarringen. Ceder klinkt wat warmer met rijke boventonen, terwijl mahonie nog warmer klinkt met een beperkter boventoonspectrum. Exotische toonhoutsoorten duiken steeds vaker op. Taylor bouwt bijvoorbeeld zijn GS Mini-e met een prachtig uitziende koa-top, goed voor een gebalanceerde sound met sprankelende hoge tonen, duidelijke middentonen en stevige bassen. Fame pakt uit met de volledig uit koa gebouwde Koa Deluxe — waar zelfs Peter Maffay en Joey Kelly op inzetten — en de vriendelijk geprijsde Koa Standard.
Zijkanten en achterblad zijn vaak van mahonie, palissander, ceder of esdoorn, elk met een eigen klankkleur. De hals is meestal van mahonie, esdoorn of een bijpassend zijhout, waarvan de dichtheid voor de nodige stabiliteit zorgt. Veelgebruikte toetsmaterialen zijn palissander en ebben — die laatste om zijn fijne bespeelbaarheid en diepe zwarte kern. Omdat ebben onder druk staat, zetten grote merken zich in voor verantwoorde herkomst en gebruiken ze vaker ook gemarmerde delen van de boom.
Wie een extra machtige sound zoekt, zit met een 12-snarige gitaar helemaal goed. Alle grote merken hebben zo’n model in het gamma. Of het nu een Jumbo is, met cutaway, een speciale finish of houtselectie — Fender, Ovation, Taylor Guitars, Sigma, Takamine, Ibanez, Epiphone, Guild en meer bieden voor elk budget een passende optie. De E-, A-, D- en G-snaren hebben telkens een octaafsnaar, terwijl de B- en hoge E-snaar extra unisono-snaren krijgen. De verdubbeling zorgt voor die dikke, rijke folk-klank en massieve strummings. Solo’s spelen op een 12-snarige vraagt wel wat meer kracht en oefening.
Ook linkshandigen komen aan hun trekken. Er wacht een ruime keuze westerngitaren voor linkshandigen — in alle kastvormen, met en zonder cutaway en met diverse houtcombinaties — om uitgeprobeerd te worden. Uiteraard zijn deze lefthand-modellen qua klank volwaardig aan de rechtshandige varianten.
Deze termen zorgen vaak voor vragen — en de verschillende bouwmethodes zie je duidelijk in de prijs terug. Gitaren uit massief hout gelden als hoogwaardiger en ‘pro’, maar ervaring en vakmanschap van de bouwer blijven doorslaggevend. Dat bleek toen Bob Taylor (Taylor Guitars) een uitstekende gitaar uit oud pallethout en bouwhout maakte. Toch kunnen instappers zich prima aan algemene richtlijnen houden.
Voor beginners zijn gelamineerde toppen (multiplex) ideaal: relatief betaalbaar en voor de start een zeer solide keuze. Vergeleken met massief hout klinken ze gemiddeld wat zachter en doffer, maar een goed uitgewerkt bracingsysteem compenseert dat sterk.
Gelamineerde westerngitaren zijn populair bij starters, maar ook gevorderden en pro’s grijpen er graag naar. In vergelijking met deels of volledig massieve instrumenten zijn gelamineerde gitaren minder gevoelig voor temperatuur- en vochtwissels — ideaal als reis-, kampvuur- of outdoor-gitaar.
In het middensegment duikt vaak een massieve top op. Massieve delen zijn niet gelaagd en resoneren beter. Dat levert een vollere klank die zich on stage extra goed doorzet.
Volledig massieve gitaren bevelen zich aan voor professioneel gebruik en trillen nog sterker dankzij de hogere houtdichtheid t.o.v. enkel een massieve top. De mooiste topselectie heeft gemiddeld fijne, vrij parallelle jaarringen — een duidelijk kwaliteitskenmerk.
Wil je je westerngitaar ook live of in de studio gebruiken, dan is een pickupsysteem een slimme keuze. Het zorgt voor een eenvoudige, feedback-armere en natuurgetrouwe versterking — zonder microfoon exact te moeten positioneren. Een vakman kan achteraf een pickup inbouwen, maar nog handiger is een gitaar met ingebouwd systeem — te vinden bij elk merk en in elke prijsklasse. Veel systemen hebben bovendien een tuner aan boord voor een zekere, zuivere performance.
Je eerste westerngitaar hoeft echt niet duur te zijn. Voor starters zijn er heel wat voordelige sets met accessoires zoals gigbag, tuner en stand — alles wat je nodig hebt om meteen met je akoestische gitaar van start te gaan.