PA-luidsprekers horen bij een PA-systeem zoals snaren bij een gitaar. Maar welke speakers heb je in welke situatie nodig en waar moet je in het algemeen op letten? We leggen het uit.
Laten we beginnen met het verschil tussen actieve en passieve systemen. PA-luidsprekers – tops, subwoofers en monitoren – zijn er in beide varianten. Het grote verschil is dat actieve luidsprekers een ingebouwde versterker hebben, terwijl passieve luidsprekers een externe eindversterker (of powered mixer) nodig hebben. Dat scheelt gesjouw – moderne versterkermodules zijn bovendien zo licht dat ze nauwelijks gewicht toevoegen. Actieve modellen bevatten vaak ook een DSP (digitale signaalprocessor) en opties voor klankvorming (effects).
Voordelen van actieve PA-luidsprekers:

De bedieningselementen van actieve speakers zitten op de kast – dat kan onhandig zijn als de speaker lastig bereikbaar is; instellingen wijzigen kost dan meer tijd.
Tip: slecht weer is niet per se een bezwaar tegen actieve speakers. Voor veel modellen zijn rain covers verkrijgbaar die kortstondige vochtigheid tegenhouden.
Passieve luidsprekers bieden die gemakken niet. Actieve systemen zijn vaak ook beter qua crossovers (het splitsen van het signaal in laag/midden/hoog voor aparte drivers). Daarnaast vereisen passieve speakers meestal langere kabeltrajecten omdat de eindversterker niet in de kast zit. Toch hebben passieven duidelijke pluspunten:
Voordelen van passieve PA-luidsprekers:
Zorg dat het vermogen van de versterker hoger is dan dat van de passieve luidsprekers – ongeveer 30% extra is aan te raden.

PA-tops dekken (grotendeels) het volledige frequentiebereik en kunnen dus zelfstandig gebruikt worden (zonder subwoofer). Daarvoor beschikken ze over meerdere drivers die elk een ander bereik verzorgen – laag, midden en hoog. Zulke speakers heten meerwegsystemen.
Veelvoorkomende varianten:
Hoe meer wegen, hoe evenwichtiger het geluid doorgaans is. Toch haal je met goede 2-wegspeakers al prima resultaten.
Tops zijn zeer flexibel inzetbaar:

De maat van de speakers hangt af van toepassing en de rest van de PA. De inches verwijzen naar de diameter van de wooferconus. Gebruikelijke maten:
Hoe groter de diameter, hoe meer laag een speaker kan weergeven. 12″ is een mooi compromis en combineert uitstekend met subwoofers. Wil je een compacte set-up, dan kunnen twee 15″ tops zonder sub ook prima werken. Het hangt af van het bronmateriaal: voor spraak zijn lage frequenties minder belangrijk maar helderheid wel – kleinere speakers volstaan vaak. Voor muziek zijn grotere speakers en extra subwoofers vaak geschikter.
Klik hier voor passieve luidsprekers en hier voor actieve luidsprekers.
Tip: er zijn ook PA-sets met meerdere op elkaar afgestemde componenten – bv. twee tops met statieven, of sets met tops plus losse subwoofer. Zo heb je alles in één pakket. Hier vind je actieve complete PA-sets en hier passieve complete sets.
Wil je een stevige geluidsbasis, dan is tops met PA-subwoofers combineren de logische keuze. Crossovers splitsen het signaal en sturen het respectievelijk naar tops en subs.
Veelvoorkomende conusmaten van subs:
Ook hier geldt: grotere diameter = sterkere basrespons. Maar hoe groter de conus, hoe trager de respons – er beweegt meer massa. Afhankelijk van hoe dynamisch en strak je het wilt, is de grootste maat niet altijd nodig.
Tip: veel subwoofers hebben bovenop een M20-inzet voor statief – je kunt de top dan boven de sub plaatsen en beter op oorhoogte van het publiek richten. Dat geeft een gebalanceerder geluid.
Omdat lage frequenties meer energie vragen, hebben subwoofers doorgaans een hoger uitgangsvermogen dan tops. Grote 18″ modellen leveren makkelijk 1000 watt of meer.
Hier vind je passieve subwoofers en hier actieve subwoofers.
Naast de “klassieke” PA-luidsprekers – dus losse tops en subs – zijn er nog andere types die je in een PA-systeem kunt gebruiken.
Kolomsystemen
Deze systemen bestaan uit een woofer met een slanke verticale luidsprekerkolom erop (vaak met tussenstuk). Grote voordelen van kolom-PA’s zijn de compactheid en eenvoud: plug de modules in elkaar en je kunt spelen. Afbreken en transport gaan net zo snel.
Een ander voordeel is de spreiding: meerdere kleine drivers boven elkaar in de kolom geven een effect vergelijkbaar met line arrays (zie hieronder) – samen met het hoge ontwerp levert dat een groot bereik bij constante volume-beleving.
Monitoren
Monitorluidsprekers hebben een schuine zijde zodat ze liggend omhoog stralen. Je ziet ze op podia zodat muzikanten zichzelf goed kunnen horen. Er zijn zowel actieve als passieve varianten.
Line arrays
Bij festivals, concerten of andere grote events zie je vaak “luidsprekerkettingen” naast het podium: dat zijn line arrays – rijen speakers die licht gebogen gevlogen hangen. Door het ontwerp halen ze hoge geluidsdruk, optimale spreiding en groot bereik, zodat zoveel mogelijk publiek goed geluid ervaart.
